Fecr-i Ati Topluluğu (1909-1912)

HAZIRLIK (sayfa 133)

Sanat ve edebiyat hareketleri kendilerinden önceki sanat ve edebiyat hareketlerinin birikiminden, geleneğinden tema, tür, anlatım, teknik ve yapısından etkilenirler. Bu etkilenme kabul boyutunda olduğu gibi eskiyi reddetme boyutunda da olabilir.

Fecr-i Ati Dönemi

Fecr-i Ati edebiyatı, Servet-i Fünun edebiyatının devamı olarak doğmuş bir akımdır. Servet-i Fünun dergisinin Abdülhamit dönemi sansürü tarafından kapatılmasıyla, pek çok sanatçı İstanbul dışındaki dergi ve gazetelerde yazmak zorunda kaldılar.  İstanbul'daki edebiyat etkinlikleri yok denecek kadar azaldı. İkinci Meşrutiyet ilan edilir edilmez (1908), hemen bütün dergiler, sayfalarını yeniden kültür ve sanat konularına açtılar.  Dönemin genç edebiyatçıları, "Fecr-i Ati ercümeni Edebisi" adıyla bir topluluk kurdular ve kendilerine yer veren Servet-i Fünun dergisinde bir bildirge yayınlayarak (24 Şubat 1909) kendilerini topluma tanıttılar. Bildirgeyi, Ahmet Haşim, Emin Bülent (Serdaroğlu), Hamdullah Suphi (Tarıöver) Şahabettin Süleyman, İzzel Melih (Devrim), Ali Canip (Yöntem), Ali Süha (Delilbaş), Faik Ali (Ozansoy), Fazıl Ahmet (Aykaç), Mehmet Behçet (Yazar), Köprülüzade Mehmet Fuat, Müfit Ratip, Yakup Kadri (Karaosmanoğlu) gibi şair ve yazarlar imzalamışlardı. Servetifünuncuları eleştirerek ve artık onların döneminin kapandığını ileri sürerek kamuoyuna kendilerini tanıtan Fecriaticiler, sanat ve edebiyatın duyguların eğitimine yardımcı olduğunu ileri sürerek, ulusun gelişmesini ilke edindiklerini bildirmişlerdir. Amaçları Tür edebiyatını Batı'ya, Batı edebiyatını da Doğu'ya tanıtmaktı.
"Sanat sanat içindir" ilkesine bağlı kalan, "sanat, kişisel ve saygındır" görüşünü savunan Fecriaticiler, aslında, karşı çıktıkları Servetifünuncuların açtığı edebiyat geleneğini sürdürdüler; şiirlerinde, doğa ve aşk konularını genellikle romantik bir anlayışla işlediler, toplum sorunlarını yüzeysel biçimde ele aldılar. Meşrutiyetle canlanan tiyatro etkinliklerine, Şahabettin Süleyman, Müfit Ratip, Tahsin Nahit başarılı yapıtlarıyla katkıda bulundular. Şahabettin Süleyman ve Köprülüzade Mehmet Fuat, eleştiri ve edebiyat tarihi çalışmalarına "Batılı" bir nitelik kazandırmaya çalıştılar.

ETKİNLİK (sayfa 136)

1)Tanzimat ve Servet-i Fünun dönemini hazırlayan sosyal, siyasi ve kültürel şartlarla Fecr-i Atiyi hazırlayan sebepler arasında farklılıklar vardır.bunun temelinde 2.Abdülhamit’in tahttan indirilmesi yatmaktadır.çünkü bu gelişmeler sonucunda sosyal ,siyasi ve kültürel hayatta bir hürriyet havası esmeye başlamış,sansüre uğrayan dergiler sayfalarını yeniden kültür ve edebiyata açmışlardır.işte fecri atide böyle bir ortamda ortaya çıkmıştır.

2)ahmet haşim,emir bülent,hamdullah suphi.şehabettin süleyman,izzet melih,ali canip yöntem,ali süha,faik ali,fazıl ahmet ,mehmet behçet köprülüzade,mehmet fuat,müfik ratip,yakup kadri,celal sahir..

3)verilen metinlere göre Fecri Ati sanatçıları hikaye roman,şiir ve mensur şiir alanında eserler vermiştir. Fecriaticiler aynı zamanda batılı eserleri doğuya,doğulu eserleri batıya aktaracak nitelikte tercümeler ve eserler vermeyi amaçlamışlardır.

4)şahabettin süleyman ve fecriati adlı metne göre fecriati sanatçılarından bir kısmı sonraki yıllarda milli edebiyat dönemi sanatçısı olarak bir kısmı da bağımsız sanatçı olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir.

ANLAMA-YORUMLAMA (sayfa 137)

1. Servet-i Fünun Dönemi sanatçılarının getirdikleri yenilikleri benimseyen ve devam ettirmek arzusunda olan Fecr-i Ati sanatçıları ayrıca Servet-i Fünun sanatçılarından farklı olarak bir yönüyle yüzlerini halka dönmeyi amaçlamışlardır. Bunun temelini de halkı eğitip edebi ve kültürel zevki aşılamak da bulmuşlardır.

2. "Sanat şahsi ve muhtremdir." sözü Fecr-i Aticilerin arasında bir birlik sağlanamayacağını göstermektedir. Çünkü sanatı kişisel temele oturtmak ayrılıkların görüş farklılıklarının ve bireyselliğin ön planda olduğunu göstergesidir.

3. İncelenen metinlerde günümüzü de ilgilendiren halkın kültür ve bilgi düzeyinin düşüklüğü kitap okuma alışkanlığının azlığı bilim ve sanata karşı var olan ilgisizlik gibi konular ele alınmıştır.

ÖLÇME DEĞERLENDİRME (sayfa 137)

1. (D)
(Y)
(D)

2. ....."Sanat şahsi ve muhteremdir."........
3. Doğru cevap (B) seçeneğidir.
4. Doğru cevap (E) seçeneğidir.

FECR-İ ATİ ŞİİRİ

Hazırlık: (11 sınıf Türk Edebiyatı ders kitabı sayfa 138)

Verilen her üç şiir de anlam son derece açıktır. İşlenen konularda göre çarpan en önemli özellik toplumsal sorun ya da değerlerden uzak bireysel konular olmasıdır. Şairlerin duyuş düşünüş ve algılayışlarının birer yansımasıdır.

Etkinlik: (sayfa 139)

1. Grup: ... bilsen

... malülü

... meçhulü

...herkesinkinden

>>>> - en: tam kafiye >>> a

>>>> -ü: redif >>>b

>>>> -ül: tam kafiye >>>b

>>>> ------------------ >>> a

... binasibimde >>>> -e: yarım kafiye >>> c

... şefkatsin >>>> -in: tam kafiye >>> d

... tanin >>>> ----------------- >>> d

... nağme >>>> ---------------- >>> c

Şiirin ritmi ve ahengi kullanılan ölçü ve her türlü ses benzerliğiyle sağlanmıştır.

2. Grup: Şiirdeki imgeler şunlardır:

* kalbimin sakat ıstırabı

* ruhumun bilinmeyen duyguları

* nasipsiz çöl

* küçük bir merhamet ve sevgi ışığı

* hasta bir tel

* hasta bir ses

* ezici duygular

* hırpalanan hasta büyüleyici ümit

* ümitsiz ve gamlı düşünce

* saf deniz

* kederdi gökyüzü

* acı gülüş

* şefkat dağıtan umut

* rüyanın gölgeleniş seması

* taze bir hayal

Şiirdeki söz sanatları şunlardır:

* kalbimin sakat ıstırabı: teşhis

* küçük bir merhamet ve sevgi ışığı: teşbih

* hasta bir telde hasta bir ses: teşbih

* bu kederli gökyüzü: teşhis

* deniz... bir genç kadındı: teşbih

* sular artık menekşe olmuştu: teşbih

* (hayal) bana senden şarkılar okudu: teşhis

Hasta Bir Telde Hasta Bir Nağme adlı şiirdeki ahenk unsurları imgeler ve söz sanatları ile kullanılan dil Servet-i Fünun şiiriyle benzerlik göstermektedir.

2. ETKİNLİK: (sayfa 140)

1. Grup: Hasta Bir Telde Hasta Bir Nağme adlı şiir başta iki dörtlük bir bent ve son kısımdaki üç dörtlükten oluşmuştur.

2. Grup: Hasta Bir Telde Hasta Bir Nağme adlı şiirin teması "ruhi sıkıntı ve özlem"dir. Tema bu bakımdan bireysel bir özellik göstermektedir. Bu bakımlardan şiirin teması ve ahenk unsurları ile yapısı ve söyleyiş tarzı arasında bir ilişki vardır.

"Hasta bir telde hasta bir nağme feyfa-yı binasibimde hasta bir genç kadındı sanki deniz" ifadeleri sembolizm akımına göre dış dünyadaki varlıkların algılanış biçimini göstermektedir. İnsanın iç dünyasının somut varlıklar aracılığıyla anlatılması söz konusudur.

Şiirdeki imgeler (bkz. 1. Etkinlik) yine sembolizm akımına uygun olarak duyguların ve izlenimlerin dış dünyadaki varlıklar ile simgeleştirilmesi böylelikle de insan duyguları ve dış dünya ile bir bağlantı sağlanması amacıyla kullanılmıştır.

3. Tahsin Nahit

Tahsin Nahit (d. 1887 İstanbul - ö. 12 Mayıs 1919 İstanbul) Galatasaray Spor Kulübü'nün 9 numaralı kurucu üyesidir. Hukuk eğitimi almıştır şair ve oyun yazarıdır. Fecr-i Ati akımının bir üyesidir.

Eserleri:

Oyun:

* Hicranlar (1908)

* Jön Türk (1909)

* Kösem Sultan (1912)

* Firar (1911)

Şiir:

* Ruh-ı Bikayd (1911)

~~Anlama Yorumlama~~

1. Fecr-i Ati adı ile bu topluluğu oluşturan sanatçılar arasında edebiyat ve kültür hayatını yeniden canlandırmak halkı eğitir yeni bir nesil yaratmak arzusu bakımından bir ilişki vardır. Onlar bu geleceğin gelecekte doğacak güneşin şafağıdırlar.

2. Hasta Bir Telde Hasta Bir Nağme adlı şiir ile Tevfik Fikret'in Mai deniz adlı şiiri yapı bakımından Tahsin Nahit'in ruhi durumunu gösteren başta ve sonraki dörtlükler ile bunalımının arttığı orta bent arasındaki ilişki gibi denizin dalgalanışının yapıya yansımış hali olan uzun ve kısa dizelerle yazılmış Ma-i Deniz arasında bir benzerlik vardır.

Her iki şiirde de iç dünyaya yönelinmiş ruh hali ifade edilmiştir.

Dil ve Anlatım bakımından her iki şiir de yeni imgeler söz sanatları ve ağır bir dil bakımından benzeşmektedir.

~~ÖLÇME DEĞERLENDİRME~~ (11. Sınıf Türk Edebiyatı ders kitabı sayfa 141)

1. ... Servet-i Fünun ...

2. Doğru cevap (D) seçeneğidir.

3. Doğru cevap (A) seçeneğidir.

4. Her iki dönemin şiir aşk ve doğa temalarının işlenmesi sembolizm ve parnsizm akımından etkilenmeleri yapı ile tema ve söyleyiş arasında sıkı bir ilişli kurmaları aruz ölçüsünü kullanmaları ve ağır dille yazılmaları bakımlarından benzerlik gösterir.

Ayrıldıkları yön ise Fecr-i Aticilerin bir nebze de olsa halka yüzlerini dönmeleridir.

~~ÜNİTE SONU ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME~~ (sayfa 142)

1. (D)

(Y)

(D)

2. ... Tevfik Fikret ...

... Resim ...

3. Halit Ziya >>> Bir Ölünün Defteri

Cenap Şehabettin >>> Hac Yolunda

Tevfik Fikret >>> Tarih-i Kadim

4. Doğru cevap (D) seçeneğidir.

5. Doğru cevap (E) seçeneğidir.

6. Doğru cevap (A) seçeneğidir.

7. Doğru cevap (B) seçeneğidir.

8. Servet-i Fünun Edebiyatı halktan kopuk bireysel konuları işleyenkaramsar bedbin bir ruh haline sahip sanat sanat içindir anlayışını benimseyen yei imgeler ve tamlamalarla ağırlaşmış bir dil kullanan sanatçıların oluşturduğu bir edebiyattır.