EDEBİ SANATLAR

1. I. Çağımız, eşyaya ve topluma eski çağlardan farklı yaklaşıyor. (Ad aktarması)

II. Zaman, o gem vurulmaz yarış atı, insanı memleketten memlekete savurur. (Benzetme)

III. Bir karıncanın yuvasına yiyecek taşıması, insana top­lumsal yaşam konusunda çok şey düşündürür. (Kişi­leştirme)

IV. İnsan, bazen köpürür, taşar; çevresindekilerin kendisi­ne yönelik sevgisini, saygısını boğar. (Kapalı istiare)

V. Kimi insanlar o kadar insansever ki hiçbir şeyi, hiçbir kimseyi kendileri kadar değerli görmezler. (Tariz)

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde baş­vurulan söz sanatı yanlış verilmiştir?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

2. Kanatları doruklara açılan kuştu Uçtu, dostumuz uçtu

Bize yanmak düştü ardından Ölümüne ağıt yakmak düştü

Bu dizelerde aşağıdaki açıklamalardan hangisine uy­gun bir söz sanatı vardır?

A) Bir olayı gerçek nedeninden daha güzel bir nedene bağlama

B) Bir sözü hem gerçek hem mecaz anlamda kullanma

C) Varlıklar arasında benzetme yapılarak duyguları daha çarpıcı aktarma

D) İnsana özgü nitelikleri doğaya aktarma

E) Söz arasında, bilinen bir duruma işaret etme

3. Okulumuzun bulunduğu kente yakın bir köyde oturan ede­biyat öğretmenimiz, yazılılarda kendisinden sorularla ilgili açıklama isteyen öğrencilere gülümseyerek: "Evladım, ben köyden geldim, bir şey bilmem." derdi.

Bu cümlede sözü edilen öğretmenin "köyden geldim" sözünde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi vardır?

A) Teşbih B) Kinaye C) Tariz

D) Tevriye E) Açık istiare

4. Aşağıdaki dizelerin hangisinde benzetme yoktur?

A) Kırk yıllık arabanın her yanı delik deşik

Her adımda sallanan çerden çöpten bir beşik

B) Aşkımız çıkmaz sokak, vuslat imkânsız

Hep muvazi gidiyor yıldızlarımız

C) Dünyanın cenneti bence burası

İnsan burada unutuyor hicranı, yası

D) Kadınlar, ateşten oynak bir lâle

Saçlar, alınların üstünde hâle

E) Dün akşam kayıkla gittik Halic'e

Görmedim ömrümde böyle bir gece

5. Dinle bak, dağ neler söylemekte

Ferhat'ın sevdalı kazmasından

Musa'nın hıçkırığına kadar

Bu dizelerde olduğu gibi, şiirde geçmişteki olaylara değinme sanatı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Telmih B) Tevriye C) Tezat

D) Tecahül'i arif E) Tenasüp

6. Kendimden uzaklaştım

Hayâlime yaklaştım

İçim neşeyle doldu

Gecesi sanki gündüz

Dağları bile dümdüz

Ne hoş bu sevda yolu

Bu dizelerde belirgin olan söz sanatı, aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kişileştirme B) Benzetme

C) Dokundurma D) Tevriye

E) Tezat

7. Birçok gidenin her biri memnun ki yerinden

Birçok seneler geçti, dönen yok seferinden

Bu dizelerde aşağıdaki açıklamalardan hangisine uy­gun bir söz sanatı vardır?

A) Bir olguyu gerçek nedeninden başka bir nedene bağ­lama

B) Varlıklar arasında benzerlik ilgisi kurarak duyguları da­ha çarpıcı anlatma

C) Bir gerçeği dile getirmek için geçmişteki bir olaya de­ğinme

D) Bir sözcüğü, o sözcüğün iki gerçek anlamını birden çağrıştıracak biçimde kullanma

E) Bir yerin adını anıp o yerde yaşayanları anlatma

8. İnsana özgü nitelikler, doğaya aktarıldığı gibi, doğaya öz­gü nitelikler de insana aktarılabilir.

Aşağıdakilerden hangisinde ötekilerden farklı bir ak­tarma söz konusudur?

A) Gül hasretinle yollara tutsun kulağını

Nergis gibi kıyamete dek çeksin intizar

B) Dinmiş denizin şarkısı, rüzgâr uyumakta

Körfez düşünür, Kanlıca mahzundur uzakta

C) Nazlı rüzgâr konuşur anladığım bir dilde

Sevdiğim şarkıyı söylerdi hafiften korular

D) Kırları da gezeriz, rüzgâr bizim için şarkı söyler

Gökyüzünü bakışlarımızla izleriz ay ışığında

E) İçimde dört mevsim fırtına, yazım gelmez

Gönül ağacım, çiçek açsa da meyve vermez

9. Kimi tanıdıysam kimi

Tas tas, yudum yudum sundum sevgimi

Hani senden bana dediğimde

Bırakıverdi elimi

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söyle­nemez?

A) Uyak vardır.

B) Soyut bir durum somutlaştırılmıştır.

C) Bir yakınmayı dile getirmektedir.

D) Söz sanatı içermemektedir.

E) Son dizede kinaye vardır.

10. Aşağıdakilerin hangisinde ad aktarmasına örnek yok­tur?

A) Tanzimat'la yüzünü Batı'ya çeviren toplumumuz geç­mişin güzel yönlerini de terk etti.

B) Fransa'nın edebiyatımız üzerindeki etkisi, eskisi kadar olmasa da sürüyor.

C) Kimse, Paris'in İstanbul'dan daha güzel bir şehir oldu­ğunu iddia edemez.

D) Paris'in kültür yaşamındaki kimi etkinliklerini İstanbul'a da sunmak gerekir.

E) İstanbul'un sanat etkinliklerine karşı duyarsız olduğu­nu kim söyleyebilir?

11. Nasıl da özlemişim sınıfı, sizi

Yaşamak öylesine güzel ki çiçek mevsiminizi

Çocukluk özlemini dile getiren bu dizelerde geçen altı çizili sözde aşağıdaki açıklamalardan hangisine uygun bir söz sanatı vardır?

A) Bir durumu, gerçek nedeninden daha güzel bir nedene bağlama

B) Söylenmek isteneni en az sözcükle anlatma

C) Söz arasında bilinen bir duruma işaret etme

D) Bir anlam inceliği yaratmak için bildiğini bilmezlikten gelme

E) Bir sözü benzetme amacıyla başka bir sözün yerine kullanma

12. 19. yüzyılın romantik yaklaşımı yerini 20. yüzyılın realist yaklaşımına bıraktı; 21. yüzyılın yaklaşımının ne olacağını söylemek içinse henüz erken.

Bu cümlede aşağıdaki açıklamalardan hangisine uy­gun bir söz sanatı vardır?

A) Bir sözü benzetme ilgisi olmadan başka bir sözün ye­rine kullanma

B) Bir sözü benzetme ilgisiyle başka bir sözün yerine kul­lanma

C) Bir anlam inceliği yaratmak için bir sözü hem gerçek hem mecaz anlamda kullanma

D) Duyguları etkili anlatmak için bir sözü zıt anlamını amaçlayarak söyleme

E) Bir olayı gerçek nedeninden daha güzel bir nedene bağlama

13. Aşağıdaki dizelerden hangisinde bir söz sanatı yok­tur?

A) Aşk, dostluk biter dökülür yapraklar Çıplak bir ağaç, durgun suda görüntün

B) Geçti gitti, gitti ama buralardan Ruhu şimdi üstümüzde çırpınan kanat

C) Sizi yüceltmede sabırsızlanır, titizlenirdim Taşardı sesim koridorlara, salonlara

D) Kuşlar sizden kaçmasın, dal ürkmesin Sokak sizinle yaşasın güzeli inceyi

E) Yüzüm değişse de, saçlarım ağarsa da Ben hâlâ özlerim doğduğum kasabayı