REKLAM
| 8. SINIF TÜRKÇE SÖZCÜKTE ANLAM (SBS HAZIRLIK) |
 |
 |
 |
| İLKÖĞRETİM DERSLERİ - TÜRKÇE |
|
SÖZCÜKTE ANLAM
DİL NEDİR? Dil denince pek çok kavram akla gelmektedir. Dil, en genel ifadesiyle her türlü iletişimi sağlayan araçtır. Sözlü, yazılı, resimli, işaretli veya davranışla sağlanan her türlü iletişimde dil vardır. Bizim konumuz olan dil ise, temeli bilinmeyen zamanlarda atılmış, insanların anlaşmak üzere kurduğu, kendine özgü kuralları olan, konuşmaya ve yazmaya dayalı sistemler bütününe denir.
Dilin özellikleri şöyle sıralanabilir:
—► Temelinin çok eski zamanlarda atılmıştır.
—► Nasıl ortaya çıktığı belli değildir.
► Anlaşmaya dayanır.
► Kuralları vardır.
—► Başlangıçta konuşmaya (daha sonra hem konuşma hem yazıya) dayanır.
Bu özellikleri taşıyan binden fazla dil vardır. Dilbilimciler dilleri çeşitli yönlerden sınıflandırmışlardır. Bu sınıflandırmaya göre dilimiz dünya dil aileleri arasında Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna mensup sondan eklemeli bir dildir.
Dilin birçok incele sahası vardır. İlköğretim düzeyinde dilin anlam, şekil, cümle ve ses bilgisi gibi kısımlarında bilgi verildiğinden sınavlarda bu konularla ilgili sorular çıkmaktadır. Bu nedenle kitapta sırasıyla bu konuları ele alacağız.
ANLAM BİLGİSİ
Bir anlam içeren her şeyin bir dili vardır. Dilde esas olan anlamdır. Anlam beş düzeyde olur: ekte, sözcükte, söz öbeğinde, cümlede ve parçada anlam.
Ekte anlam konusu ekler bölümünde ayrıntılı anlatacağından bu bölümde sözcüklerde ve söz öbeklerinde, cümlede ve parçada anlam konularını ele alacağız.
SÖZCÜKTE ve SÖZ ÖBEKLERİNDE ANLAM
Sözcüklerde çok anlamlılık
Diller sözcük sayısı kadar sözcüklerin işlev-selli yani değişik anlamları ifade etmede kullanılabilirli yönüyle de incelenir.
Dilimiz de bu yönüyle dünyan önemli dilerinden biridir. Sözgelimi "çıkmak" sözcüğünü ele alalım:
—> Çantasını alıp kapıdan çıktı.
—► Elime batan diken kendi kendine çıktı.
—► Gerekirse Genel Müdüre bile çıkarım.
► Sen hata yapıyorsun patron bize çıkıyor.
—► Benim kayıp kitabım onda çıktı.
—► Bu hafta yeni çıkan bir kitap alacağım.
—► Tişörtün rengi gömleğe çıkmış.
—► Bu leke çamaşır suyu olmadan çıkmaz.
► Bunlar benim falımda çıkmıştı zaten.
► Bu soru da nerden çıktı şimdi?
—► Antrenmanda kolu çıkmış.
—► Onunla iki aydır çıkıyormuş.
—► Çatıya çık da anteni ayarla.
—► Çık bakalım paraları!
► O arada kavga nasıl çıktı kimse anlamadı.
—► Sınavda bu konudan epey soru çıkar.
► Alma mazlumun ahini çıkar aheste aheste.
Yukarıdaki örnekler artırılabilir. Görüldüğü gibi "çıkmak" sözcüğü her cümlede değişik anlama gelmektedir. Bu şekilde kullanılan birçok sözcük vardır. Sınavlarda gelen sözcükte anlam soruları çoğunlukla sözcüklerin bu yönüyle ilgilidir. Örneğin
"çıkmak" sözcüğü aşağıdakilerden hangisinde "'hangi işe girdiyse haftasına çıktı?" cümlesindeki anlamıyla kullanılmıştır?
Veya
"çıkmak" sözcüğü yukarıdaki cümlelerde kaç değişik anlamda kullanılmıştır?
gibi sorulara sıkça rastlanmaktadır.
Örnek:
"Kadar" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisine "yaklaşık anlamı katmıştır?
A) Minare boyundaki kavağın üst çatalına kadar tırmandım.
B) Otobüsümüz bozulunca bir kır lokantasında Dört saat kadar bekledik.
C) Çevresi bu kadar hoş olan yeni evimizin içi kir pas içindeydi.
D) Merdivenleri yapıldığı günden beri hiç bu kadar telaşlı çıkmamıştım.
2007 OKS
Çözüm:
B seçeneğindeki "dört saat kadar" ifadesinde yaklaşık olarak anlamı katmıştır. Cümleyi "Yaklaşık dört saat bekledik" şeklinde değiştirebiliyoruz.
Cevap: B
Örnek:
"İstemek" sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde "Bu araba iyi bir bakım ister." cümlesindekiyle aynı anlamda kullanılmıştır?
A) Sporda kalıcı başarı sürekli çalışma ister.
B) İçeri girmek yerine bahçede oturmayı ister.
C) Sabahın bu erken saatlerinde müdür beni niçin ister?
D) İster ki bu tarihî evler gelecek nesillere kalsın.
2007 OKS
|
SPONSORLU BAĞLANTILAR
# İLKÖĞRETİM DERSLERİ #
- 6. SINIF MATEMATİK ( 0 )
- 6.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ ( 0 )
- 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ ( 1 )
- SOSYAL BİLGİLER ( 28 )
- TÜRKÇE ( 19 )
