HALDUN TANER (1915 - 1986)

1915’te İstanbul'da doğmuştur, ilk ve ortaöğrenimini Galatasaray Lisesinde tamamlamıştır. Yükseköğre­nim görmek için devlet tarafından Almanya’ya gönde­rilmiş, Heilderberg Üniversitesinde üç yıl ekonomi ve siyasal bilimler öğrenimi görmüş, tüberküloza tutul­duğu için 1938’de yurda dönmek zorunda kalmıştır. Daha sonra yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümün­de tamamlamıştır. Viyana’ya giderek Max Reinhart Tiyatro Enstitüsünde öğrenim görmüş, daha sonra yurda döndükten sonra, çeşitli üniversitelerde öğre­tim görevliliği yapmıştır. Yazar, 1986’da İstanbul'da ölmüştür.

♦ Sanat dünyasına 1945’te Yedigün dergisinde “Hal­dun Hasırcıoğlu” takma adıyla yayımladığı “Töh­met" adlı öyküyle girmiştir.

♦ Özellikle tiyatro ve öykü türünde yazdığı eserleriyle tanınmıştır.

♦ Hikâyelerini gözlemlerinden ve çevresindeki olay­lardan çıkardığını söyleyen yazar, sosyal ve siyasî tenkitleri usta bir ironi ile vermiş, kaba anlatımdan daima kaçınmıştır.

♦ Eserlerinde canlandırdığı kişiler, genellikle İstanbul’da, gecekondularda yaşayan insanlardır.

♦ Gücünü gözlem, mizah ve yergiden; konularını gün­lük hayattan, tarihten, hatıralardan alan hikâyelerin­de kurduğu fantastik dünya ile güçlü tenkitler yap­mıştır.

♦ Haldun Taner, sanatının ikinci döneminde toplumcu edebiyat anlayışına yönelmiş ve siyasal - toplumsal taşlamanın ağır bastığı öykü ve oyunlar yazmıştır.

♦ 1967’de kuruluşuna katıldığı “Devekuşu Kabare Tiyatrosu”yla kabare tiyatrosunun tanınmasına ve gelişmesine katkıda bulunmuştur.

♦ Zeki Alasya - Metin Akpınar ile birlikte Devekuşu, Ahmet Gülhan'la Tef Kabare tiyatrolarının kuruluşu­na katılmıştır. Tüm bu çalışmalarıyla Kabare Tiyat­rolarının kurucusu olarak tanınmıştır.

♦ Yazar, ayrıca Türk edebiyatında epik tiyatronun da öncüsü sayılmıştır. Türk edebiyatında ilk epik tiyatro örneği olan “Keşanlı Ali Destanı”nı yazmıştır.

♦ Haldun Taner çeşitli ödüller de almıştır:

“New York Herald Tribune” gazetesinin düzenlediği uluslar arası yarışmada “Şişhaneye Yağmur Yağı­yordu” öyküsüyle Türkiye birincisi, 1956'da “Varlık” dergisinin düzenlediği soruşturmada, “yılın en be­ğenilen öykücüsü” seçilmiştir. “On İkiye Bir Var” öykü kitabıyla “1955 Sait Faik Hikâye Armağanı”nı, “Yalıda Sabah” adlı öykü kitabıyla “1983 Sedat Si- mavi Vakfı Edebiyat Ödülü”nü, “Sersem Kocanın Kurnaz Karısı” adlı tiyatro kitabıyla da, “1972 Türk Dil Kurumu Tiyatro Ödülü’’nü kazanmıştır.

Haldun Taner’in eserleri şunlardır:

Öykü:

Yaşasın Demokrasi Tuş

Şişhaneye Yağmur Yağıyordu

Ayışığında “Çalışkur”

On ikiye Bir Var

Konçinalar

Sançho'nun Sabah Yürüyüşü

Yalıda Sabah

Oyun:

Keşanlı Ali Destanı

Sersem Kocanın Kurnaz Karısı

Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım

Günün Adamı

Vatan Kurtaran Şaban

Bu Şehri İstanbul ki

Astronot Niyazi

Ha Bu Diyar

Aşk’u Sevda

Dev Aynası

Fıkra - Gezi - Söyleşi:

Deve Kuşuna Mektuplar

Düşsem Yollara Yollara (Gezi)

Yaz Boz Tahtası

Hak Dostum Diye Başlarım Söze

Ölür ise Ten ölür Canlar Ölesi Değil