REKLAM

10. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabı

10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB ders kitabı cevapları Uygulama Çalışmaları sayfa 48, 49

1. Uygulama

"Öldükten sonra dirileceğime nasıl inanıyorsam, öyle inanıyorum, elli yıl tutsaklıktan sonra da ülkeme kavuşacağıma öyle inanıyorum!" derdi. En ünlü, en tanınmış Türk gemicilerdendi. Daha yirmi yaşındayken, Tarık Boğazı'nı geçmiş, poyraza doğru haftalarca, aylarca, kenar kıyı görmeden gitmiş, rast geldiği ıssız adalardan vergiler almış, irili ufaklı donanmaları tek başına hafif gemisiyle yenmişti. O zamanlar Türkeli'nde nâmı dillere destandı. Padişah bile onu, saraya çağırtmıştı. Serüvenlerini din­lemişti. Çünkü o, Hızır Aleyhisselam'ın gittiği diyarları dolaşmıştı. Öyle denizlere gitmişti ki, üzerinde dağlardan, adalardan büyük buz parçaları yüzüyordu. Oraları tümüyle başka bir dünyaydı. Altı ay gündüz, altı ay gece olurdu! Karısını, işte bu, yılı bir büyük günle bir büyük geceden oluşan başka dünyadan almıştı."

1. Okuduğunuz hikâyede bulduğunuz kip ve birleşik zamanlı filleri aşağıdaki tabloya işleyiniz.

Haber Kipi

Birleşik Zaman

Olmuş

Duyulan Geçmiş zaman

 inanıyorum

 Şimdiki Zaman

 inanıyorsam

 Şimdiki Zamanın Şartı

 baktı

 Di'li Geçmiş Zaman

 derdi

 Geniş Zamanın Hikayesi

 çıkacağım

 Gelecek Zaman

 yenmişti

 Miş'li Geçmiş Zamanın Hikayesi

koştu

Di'li Geçmiş Zaman

 çağırtmıştı

 Miş'li Geçmiş Zamanın Hikayesi

 

 

 yüzüyordu

 Şimdiki Zamanın Hikayesi

 

 

 

 

 

 

 

 

2.            Okuduğunuz metinde dilek kipi kullanılmamasının nedeni nedir?

Metinde kişi tanıtımı ve olay anlatımı var. Bu nedenle haber kipleri kullanılmış.

3.            En çok hangi zaman kullanılmıştır, neden?

Geçmiş zaman kipi kullanılmıştır. Miş'li geçmiş zamanın hikayesi birleşik çekimi kullanılmış.

2. Uygulama                                                    \

Bir gemim olsa gözümü kapar, Kabataş'ın önüne demir atarım" diye düşünürdü.

Altmış yaşını geçtikten sonra efendisi, onu sözde özgür kıldı. Bu özgür kılmak değil, sokağa, perişanlığa atmaktı. Yaşlı tutsak bu bakımsız bağın içindeki yıkık kulübeyi buldu. İçine girdi. Kimse bir şey demedi. Ara sıra kasabaya iniyor, yaşlılığına acıyanların verdiği ekmek paralarını toplayıp dönüyordu. On yıl daha geçti. Artık hiç gücü kalmamıştı. Hem bağ sahibi de artık onu istemiyordu.

Parçadaki fiilleri çatı bakımından değerlendiriniz.

Öznesine Göre

Nesnesine Göre

Etken

Edilgen

Geçişli

Geçişsiz

 demir atarım

düşünürdü

özgür kıldı

buldu

demedi

demedi

dönüyordu

geçti

gücü kalmamıştı

istemiyordu

 

 düşün-

özgür kıl-

bul-

de-

iste-

 demir at-

in-

dön-

 

              

3. Uygulama

                                         \

Metindeki zarf fiilleri bulunuz.

Oğlu, babasının ellerine varıp; vatanını, sevdiklerini göremeden seni tekrar kaybetmeyelim baba diye yalvararak, öptü. İhtiyar, kafasını kaldırdı, göğsünü kabarttı, daha bir gençleşmiş gibiydi. Bayrağı işaret ederek...

 

Metindeki zarf fiiller: varıp, göremeden, diye, yalvararak, ederek

\              *

f4. Uygulama

OBSESSION

Ey her gün gölgesini omzumda duyduğum el,

- Gölgesi kendisinden bin kere beter ölüm- Her gece karanlıkta karşıma çıkan heykel, Herkes gibi bana da bir gün mukadder ölüm.

(Gündüz, 15 Mayıs 1936)

MEHMET ALİ

Mehmet Ali'yi anası

İşe giderken doğurdu

Savaş bitiminden üç ay önce.

Az süt emdi Mehmet Ali,

Az ışık gördü.

Az ısındı.

Duydu anasının yorgunluğunu,

Cahit Külebi

 

HELAL

Ben senin hasretinle

Yanar dururum ömrüm boyunca.

Tanrıdan sonra yurdum,

Yurdumdan sonra sen varsın.

Haziranda bir duman tüter buram buram, Sen o dumansın.

Bütün limanlardan gemiler Giderse içinde sen gidersin.

Dağılır kalırım, dökülen sular gibi, Işıklarınla derlersin.

Yağmur yağınca iplik iplik Çayırlar senden yeşerir,

Bütün başaklara dirilik Bahçelere serinlik verirsin.

Meral Ülkü

 

OTUZ BEŞ YAŞ

Şakaklarıma kar mı yağdı ne var? Benim mi Allah'ım bu çizgili yüz? Zamanla nasıl değişiyor insan Hangi resmime baksam ben değilim. Nerde o günler o şevk o heyecan? Ayva sarı nar kırmızı sonbahar!

Her yıl biraz daha benimsediğim.

Cahit Sıtkı Tarancı

Yukarıdaki metinlerde bulduğunuz zarfları aşağıdaki tabloya işleyiniz.

Durum

Zaman

Azlık Çokluk (Miktar)

Yer Yön

Soru

 buram buram

dökülen sular gibi

iplik iplik

 her gün

her gece

bir gün

işe giderken

savaş bitiminden üç ay önce

ömrüm boyunca

Haziranda

Her yıl

 az (ısındı)

bin kere

 

 nasıl

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Joomla SEF URLs by Artio