REKLAM

Efsane Nedir

Kişi, yer ve olayları konu alan, ,inandırıcılık özelliğine sahip olmakla birlikte, olağanüstülüklere yer veren, kaynaklarını genellikle geçmişten alan kısa ve anonim anlatılardır.

Anonim halk edebiyatı ürünü olan efsanelerin özellikleri şunlardır:

  1. Dilden dile anlatılagelmiş, çok eski anonim halk edebiyatı ürünleridir.
  2. Konuları kişiye, olaya veya bir yere dayandırılır.
  3. Anlatılanların bir ölçü de olsa inandırıcılık özelliği vardır.
  4. Genellikle olağanüstülükler ağır basar.
  5. Mitlerin modernleşmiş şekilleri olarak ifade edildikleri için kutsal ögeler de taşır.

 

Efsanelerin Oluşumu

Efsaneler oluşurken şu kaynaklardan, köklerden beslenir:

Mitolojik kökler

Tarihi kökler

Dini kökler

Hayali, fantastik kökler

Bir efsanede bu köklerden biri veya birkaçı görülebilir. Mesela tarihi efsanelerde tarihi kökler, dini efsanelerde dini kökler önem kazanır. Tarihi kökün olduğu bir efsanede dini veya hayali kök de yer alabilir.

Not: Dini nitelikteki efsaneler menkıbe adı verilir.

Konularına Göre Efsaneler;

Tarihi yer, kişi ve olaylarla ilgili efsaneler

Hayvanlarla ilgili efsaneler

Dini konularla ilgili efsaneler

Bitki ve ağaçlarla ilgili efsaneler

Doğal çevre ve olaylarla ilgili efsaneler

şeklinde sınıflandırılabilir.

Anadolu kaynaklı efsanelerin hemen hemen hepsi yaşanmış olayları yansıtır, yaşamış kişileri konu alır.

 

Anadolu kaynaklı efsanelere örnekler:

Truva Atı (Çanakkale)

Sümela Manastırı efsanesi (Trabzon)

Kız Kulesi efsanesi (İstanbul)

Balıklı Göl efsanesi (Urfa)

Gelin Kayası, Yusufçuk Kuşu, Çoban Çeşmesi efsaneleri günümüzde halk arasında hâlâ söylenen efsanelerdir.

 

Efsane ile Masal Arasındaki Benzerlikler, Farklılıklar

Efsanede de masalda da olağanüstülük vardır.

Masalın gerçek dışı, hayali olduğu bilinir, efsanede ise inandırıcılık vardır.

Masalda eğiticilik, ders verme görülür. Efsanede doğaüstü olayları açıklama vardır.

Masallar evrenseldir, efsanelerde ise yöresellik görülür.

Masallar mutlu sonla biter, efsaneler genellikle kötü sonla biter.

Masallarda kalıplaşmış ifadeler var, efsanelerde kalıplaşmış ifadeler yoktur.

 

Destan ile Efsaneler Arasındaki Benzerlikler, Farklılıklar

Destanlar millidir, efsaneler milli nitelik taşımaz.

Destanlar uzun manzum anlatımlardır, efsaneler ise kısadır, düzyazı halindedir.

Destanlar epiktir, efsaneler epik değildir.

Destanlar, milletin geneline hitap eder, efsaneler yöreye aittir.

Destanlarda ve efsanelerde öyküleyici anlatım kullanılır.

 

 Efsane Türü İle İlgili Test Soruları

1. Halk edebiyatı ürünlerinden biri olan .................. , geçmişle günümüz arasında kültürel...

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Joomla SEF URLs by Artio