• 1936 yılında İtalya’nın Habeşistan’ı işgali, Akdeniz ve Ortadoğu’da büyük bir tehlike ve endişe yaratmıştı.
  • Türkiye yaklaşan bu yeni savaş tehlikesi karşısında, bir taraftan Balkan devletleriyle ilişkilerini sıklaştırarak, Balkan Paktı’nı imzalayıp batı sınırlarını güvenceye alırken; diğer tarafta da dostluk ilişkilerini sürdürmeye çalıştığı Ortadoğu’daki devletlerle ortak savunma tedbirleri almaya yöneldi.
  • Afganistan ile I. İnönü Muharebesi sonrasında 1 Mart 1921 tarihinde bir dostluk antlaşması imzalanarak kardeşlik bağları kurulmuştu.
  • Türkiye’nim, Afganistan ve İran ile çoktan beri var olan dostluğuna, 1937’de Irakta ortak olmuş ve adı geçen bu devletlerarasında İran’ın başkenti Tahran’da Sadabad Sarayı’nda 9 Temmuz 1937’de aynı adı taşıyan dostluk ve ittifak antlaşması imzalanmıştır.

Suriye, Türkiye ve Irak ile olan sınır sorunları nedeniyle pakta katılmamıştır.

İran Şahı Rıza Pehlevi’nin Türkiye ziyareti ile başlayan Türk - İran Dostluğu Sadabat Paktı’nın kurulmasında etkili olmuştur.

Pakt’ın amacı, Almanya ve İtalya’nın yayılmacı tutumları karşısında, Ortadoğu’da barışı sürdürmek, karşılıklı olarak sınırları güvenlik altına almak ve dünya barışına katkıda bulunmaktır.

Sadabat Paktı’na göre taraflar:

  • Birbirlerine saldırmamayı,
  • Ortak sınırlarının dokunulmazlığına uymayı,
  • Birbirlerinin içişlerine karışmamayı ve dostluğa zarar verecek her türlü davranıştan kaçınmayı,
  • Herhangi bir saldırı olursa birbirlerine yardımcı olmayı kabul etmiştir.

ÖNEMİ: Sadabat Paktı ile Türkiye yaklaşan II. Dünya Savaşı öncesinde batı sınırlarından sonra doğu sınırlarını da güvence altına almış oldu.

Pakt’ın merkezi 1955’te Irak’a taşınarak “Bağdat Paktı” olarak adı değişti. 1958’de Irak, Pakt’tan ayrılınca, Pakt’ın merkezi Ankara’ya nakledilerek adı “Cento” olarak değiştirildi. Cento’ya daha sonra İngiltere ve ABD’de üye olmuştur.

Balkan Antantı ve Sadabat Paktı, II. Dünya Savaşı’nın çıkmasıyla önemlerini kaybetmişlerdir.

1979’da İran - Irak Savaşı’nın çıkmasıyla pakt tamamen sona ermiştir.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Joomla SEF URLs by Artio