REKLAM

Türk Destanları

TÜRK DESTANLARI

 

İslamiyet’ten Önceki Türk Destanları

 

Altay - Yakut Destanları

 

  1. Yaratılış Destanı

♦  19. yy.da Alman asıllı Rus Türkolog Wilhelm Radloff tarafından Şamanist Altay Türklerinden derlenmiştir.

♦  Aslında bütün Türk kavimlerinin birlikte oluşturduğu bir üründür.

♦  Destanda, dünyanın ve insanın nasıl yaratıldığı, Tanrı ve şeytan arasındaki diyalog, şeytanın kötülüğü temsil ettiği ve Tanrı’nın gücü karşısında yeter­siz kaldığı anlatır.

 

Sakalar Destanları

 

  1. Alp Er Tunga Destanı

♦ MÖ 7. y.da Türk-İran savaşlarında hayatını kaybeden Saka (İskit) Türkleri­nin ünlü hükümdarı Alper Tunga’nın yiğitliklerini anlatılır.

♦  MÖ 624 yılında Türk-İran savaşlarında İran hükümdarı Keyhüsrev tarafın­dan hileyle öldürülen Alp Er Tunga, İran kaynaklarında Afrasiyab olarak geçmektedir.

♦ Alp Er Tunga’nın ölümü üzerine söylenmiş bu sagu, Divanü Lügati’t-Türk’te geçmektedir.

♦ Destanla ilgili asıl bilgi ‘Şehname” adlı İran destanında vardır.

 

  1. Şu Destanı

♦ MÖ 4. yy.da yaşadığı düşünülen Saka Türklerinin hükümdarı “Şu”nun ha­yatı, tarihî kişiliği etrafında şekillenen bir destandır.

♦ Saka Türklerinin Makedonya Kralı Büyük İskender’le olan savaşları ve Şu’nun yiğitliği anlatılır.

♦11. yy.da Kaşgarlı Mahmut tarafından derlenip yazıya geçirilmiştir.

♦ Destanla ilgili bilgileri Divanü Lügatı’t-Türk’ten öğreniyoruz.

 

Hun Destanları

  1. Oğuz Kağan Destanı

♦ Destanda; MÖ 209 -174 yıllarında hükümdarlık yapan olan Hun hükümdarı Mete’nin hayatı, yiğitlikleri, Orta Asya’da Türk birliğini nasıl sağladığı, Hun İmparatorluğu’nu nasıl kurduğu ve genişlettiği, ölümünden önce ülkesini oğulları arasında nasıl bölüştüğü anlatılır.

♦ Türk destanları içinde elimizde büyük bir parçası bulunan en önemli des­tandır.

♦ İslamiyet’in kabulünden sonra Oğuzname adıyla anlatılmaya devam etmiştir.

♦ Destanla ilgili bilgileri Moğol tarihçisi Reşidüddin’in Camiü’t-Tevârih ve Ebulgazi Bahadır Han’ın Şecere-i Terakime adlı eserlerinden öğreniyoruz.

 

  1. Attila Destanı

♦ Batı Hun hükümdarı Attila’nın fetihleri ve mücadeleleri etrafında oluşmuştur.

♦ MS 5. yy.da Avrupa’ya korkulu yıllar yaşatan Attila, Rusya’dan Fransa’ya kadar bütün Avrupa’yı almış, Roma’ya kadar uzanmıştır.

 

Göktürk Destanları

 

  1. Bozkurt Destanı

Destanda; ailesinin tamamı öldürülmüş bir Türk çocuğunun dişi bir kurt (Asena) tarafından beslenmesi, onunla evlenmesi sonucu Göktürklerin yeniden türeyişi anlatılır.

 

  1. Ergenekon Destanı

♦ Bozkurt destanının devam niteliğindedir.

♦ Tatarların saldırısına uğrayıp yok edilen Göktürklerden sağ kalan iki ailenin Ergenekon denilen yere sığınması, orada dört yüz yıl kalıp çoğalması, son­ra da demir bir dağı eriterek oradan çıkıp intikamlarını alması anlatılır.

♦ 13. yy.da Moğol tarihçisi Reşidüddin tarafından yazıya geçirilmiştir. Yazarın Camiü’t-Tevârih adlı eserindeki rivayet Farsçadır.

Uygur Destanları

 

  1. Türeyiş Destanı

♦  Eski Hun Hanlarından birinin, sadece tanrı ile evlenebileceklerine inandığı iki güzel kızını, tanrı sandığı bir kurtla evlendirmesi sonucu türeyen Uygur nesli anlatılır.

♦ Kurttan türeme motifi yönüyle Bozkurt destanıyla benzerlik gösterir.

  1. Göç Destanı

♦ Türeyiş destanının devam niteliğindedir.

♦ Uygurların ana yurtlarından göç edişini anlatan destanın hikâyesi şöyledir:

Uygur hakanı Çinlilerle yaptığı savaşlara son vermek için Çin prensesiyle evlen­mek ister, Çinliler bunun karşılığında Türklerce kutsal sayılan bir Yada Taşı’nı alır. Kutsal olan bu taşın verilmesiyle meydana gelen uğursuzluk Uygurlarda büyük bir kıtlık ve kuraklığa neden olur. Bunun üzerine Uygularlar ülkelerinden göç ederek Beşbalıg bölgesine yerleşir.

 

 

Altay Türkleri Dönemi Siyenpi Destanı

 

♦ Daha çok Altay Türkleri arasında yaygınlık kazanan bir destandır.

♦ 2. yy. ortalarında yaşamış ve adı Çin kaynaklarında Ta-şe-hoay olarak ge­çen Siyenpi yabgusunun (hükümdar) efsaneleşmiş hayatı anlatılır.

 

İslamiyet’ten Sonraki Türk Destanları

 

Kazak-Kırgız Destanları:

 

Manas Destanı: Dört yüz bin mısradan oluşan bu destanda Manas’ın başından geçenler çerçevesinde Müslüman Kırgızlarla putperest Kalmuklar arasındaki mücadeleler anlatılmaktadır.

Manas Destanı dünyanın en uzun destanıdır.

 

Türk- Moğol

 

Cengiz Han Destanı (Cengizname): Destanda Cengiz Han’ın kahramanlıkları ve yaptığı savaşlar anlatılmaktadır.

 

Tatar-Kırım

 

Timur Destanı: Destanda Timur Devleti’nin kurucusu olan Emir Timur’un hayatı, savaşları ve seferleri anlatılmaktaıdr.

 

Edige Destanı: Destanda 15. yüzyılda yaşamış Nogay beylerinden Edige’nin hayatı ve kahramanlıkları anlatılmaktadır.

 

Karahanlı Dönemi

 

Satuk Buğra Han Destanı: Destanda Karahanlıların Müslümanlığı kabul eden ilk hükümdarı Satuk Buğra Han’ın hayatı ve kahramanlıkları anlatılmaktadır.

 

Selçuklu-Beylikler ve Osmanlı Dönemi:

 

Seyyid Battal Gazi Destanı: Destanda Emevilerin 8. yüzyılda Bizans’a karşı yürüttüğü savaşta ünlenen, Türkler arasında Battal Gazi, Seyyid Battal, Seyyid Battal Gazi adlarıyla bilinen bir Arap kahramanının mücadeleleri anlatılmaktadır.

 

Danişmend Gazi Destanı: Destanda Battal Gazi’nin soyundan geldiğine inanılan Melik Danişmend Ahmet Gazi’nin Anadolu’da Müslüman olmayan topluluklarla yaptığı savaşlar anlatılmaktadır.

 

Köroğlu Destanı: Destanda Bolu yöresinde yaşamış Ruşen Ali’nin Bolu beyinden babasının intikamını alması ve onun kahramanlıkları anlatılır.

Dosyalar:
Tarih 2017-12-21
Dosya Boyutu 50.62 KB
İndirin 4

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Joomla SEF URLs by Artio