ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU

12 Eylül 2010 tarihinde yapılan referandum ile 1982 anayasasında bazı değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi’nin yapısında da bazı düzenlemeler olmuştur. Aşağıda söz konusu bu değişiklikler açıklanmıştır.

 

1. Kuruluşu

MADDE 146- (Değişik: 12/9/2010-5982/16 md.)

Anayasa Mahkemesi onyedi (17) üyeden kurulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden yapacağı gizli oylamayla seçer.

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay, bir üyeyi Askerî Yargıtay, bir üyeyi Askerî Yüksek İdare Mahkemesi genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden; dört üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçer.

Yukarıda yer alan ifadeler çerçevesinde aşağıda Anayasa Mahkemesine Kim tarafından ve nereden üye seçildiği görülmektedir.

Kim Seçecek Nereden Seçecek Asil Üye
Cumhurbaşkanı Yargıtay 3
Cumhurbaşkanı Danıştay 2
Cumhurbaşkanı Askeri Yargıtay 1
Cumhurbaşkanı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 1
Cumhurbaşkanı YÖK üyesi olmayan Yüksek öğretim kurumlarından 3
Cumhurbaşkanı Üst kademe yönetici 4
TBMM Sayıştay:2-Avukatlardan:1 3
Toplam 17

Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için, kırkbeş yaşın doldurulmuş olması kaydıyla; yükseköğretim kurumları öğretim üyelerinin profesör veya doçent unvanını kazanmış, avukatların en az yirmi yıl fiilen avukatlık yapmış, üst kademe yöneticilerinin yükseköğrenim görmüş ve en az yirmi yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış, birinci sınıf hâkim ve savcıların adaylık dahil en az yirmi yıl çalışmış olması şarttır.

Başkan ve Başkan Vekilinin Seçimi

Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir Başkan ve iki başkanvekili seçilir. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Anayasa Mahkemesi üyeleri aslî görevleri dışında resmî veya özel hiçbir görev alamazlar.

MADDE 147- (Değişik: 12/9/2010-5982/17 md.) Anayasa Mahkemesi üyeleri oniki yıl için seçilirler. Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez. Anayasa Mahkemesi üyeleri altmışbeş yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar.

(Ek fıkra: 12/9/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

(Ek fıkra: 12/9/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.

(Değişik: 12/9/2010-5982/18 md.) Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

(Ek fıkra: 12/9/2010-5982/18 md.) Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanırlar.

Yüce Divanda, savcılık görevini Cumhuriyet Başsavcısı veya Cumhuriyet Başsavcıvekili yapar.

(Değişik: 12/9/2010-5982/18 md.) Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucunda verdiği kararlar kesindir.

Soru Tarzı:

1. Anayasa Mahkemesinin üye sayısı kaçtır: 17 Asil üyesi vardır.

2. Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi kaç yıldır: 12 yıl.

3. Anayasa Mahkemesine kimler üye seçer: Cumhurbaşkanı 14 üye, TBMM 3 üye seçer

4. Anayasa mahkemesine üye olabilmek için kaç yaşını doldurmuş olmak gerekir: 45 Yaş

5. Anayasa Mahkemesine üye olabilmek için avukatların kaç yıllık meslek deneyimine sahip olmak gerekir: 20 yıl

6. 2010 anayasa değişikliği ile kimler Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabilecekleri arasına girmiştir:

  • TBMM Başkanını
  • Genelkurmay Başkanı
  • Hava Kuvvetleri Komutanı
  • Kara Kuvvetleri Komutanı
  • Deniz Kuvvetleri Komutanı
  • Jandarma Genel Komutanı

7. 2010 anayasa değişikliği ile anayasa mahkemesine Bireysel başvuru hakkı tanınmıştır.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Joomla SEF URLs by Artio